Białe plamy na twarzy i dłoniach przez lata leczono głównie maściami i światłem. Teraz pojawiła się pierwsza w Unii Europejskiej doustna terapia ogólna dla osób z najczęstszą postacią bielactwa. Na początku listopada omówiono szerzej pełne wyniki badań, na podstawie których ją dopuszczono, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „The Lancet”. Wyjaśniamy, co z nich wynika – i czego nie należy w nich wyczytywać.
Czym jest bielactwo niesegmentowe?
Bielactwo (vitiligo) to przewlekła choroba, w której na skórze pojawiają się jasne, odbarwione plamy. Powodem jest brak melaniny, czyli barwnika wytwarzanego przez melanocyty. W postaci niesegmentowej, odpowiadającej za około 9 na 10 przypadków, układ odpornościowy prawdopodobnie sam niszczy te komórki. Zmiany są zwykle symetryczne i lubią pojawiać się na twarzy, dłoniach, wokół oczu, na łokciach czy kolanach. Choroba nie jest zakaźna, ale bywa dużym obciążeniem psychicznym – szczególnie gdy plamy są widoczne na co dzień.
Co sprawdzono w badaniach Viti-Up?
Program Viti-Up objął dwa niemal identyczne badania III fazy z udziałem łącznie ponad 600 osób w wieku od 12 lat, prowadzone w kilkunastu krajach. Uczestnicy przez 48 tygodni przyjmowali raz dziennie 15 mg upadacytynibu albo placebo, w proporcji 2:1. Upadacytynib to lek z grupy inhibitorów JAK – hamuje szlaki sygnałowe, przez które układ odpornościowy podtrzymuje stan zapalny. Lek był już stosowany m.in. w atopowym zapaleniu skóry.
Oceniano, jak bardzo skóra odzyskała pigment. Po 48 tygodniach poprawę o co najmniej 75% na twarzy uzyskało około 23–25% osób przyjmujących lek wobec 6–7% w grupie placebo. Poprawę o połowę na całym ciele osiągnęło 19–21% leczonych wobec około 6% przy placebo. Różnice były istotne statystycznie, ale warto zauważyć, że większość pacjentów nie osiągnęła tak dużej poprawy w ciągu pierwszego roku. Twarz repigmentowała się wyraźnie szybciej niż reszta ciała.
Dłuższe leczenie i połączenie ze światłem
Na jesiennym kongresie EADV w Wiedniu producent przedstawił dane z przedłużenia badań. U osób kontynuujących leczenie odsetek dużej poprawy na twarzy rósł dalej – do około 47–55% po 76 tygodniach. Te dane dotyczą jednak tylko pacjentów, którzy zostali w badaniu, i pochodzą z części otwartej, bez placebo. W niewielkiej podgrupie sprawdzono też połączenie leku z fototerapią UVB; wyniki były liczbowo lepsze, ale bez podanej analizy statystycznej.
Bezpieczeństwo i status leku
Działania niepożądane zgłaszano częściej niż przy placebo. Najczęstsze były infekcje górnych dróg oddechowych, trądzik i bóle głowy, a u około 2% leczonych wystąpił półpasiec. W 48-tygodniowym okresie badania nie odnotowano poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych ani zakrzepicy. Unijna charakterystyka leku zwraca uwagę na częstsze podwyższenie cholesterolu. Komisja Europejska zatwierdziła lek w tym wskazaniu 29 lipca 2026 r. dla osób od 12. roku życia, które kwalifikują się do leczenia ogólnego. W USA wniosek jest wciąż rozpatrywany.
Co to oznacza dla Ciebie?
- To lek na receptę, nie kosmetyk. Decyzję o leczeniu ogólnym podejmuje lekarz po ocenie zdrowia i możliwych przeciwwskazań.
- Efekt przychodzi powoli. W badaniach liczyło się wiele miesięcy, a nie tygodnie, i nie każdy odpowiada na leczenie.
- Ochrona przeciwsłoneczna jest kluczowa. Odbarwione plamy łatwiej ulegają oparzeniom, dlatego warto stosować krem z wysokim SPF.
- Kamuflaż nadal ma sens. Specjalne kosmetyki maskujące pomagają przy mniejszych zmianach, niezależnie od wybranego leczenia.
Jeśli masz bielactwo i zastanawiasz się nad nowymi możliwościami leczenia, porozmawiaj o nich z dermatologiem – oceni, czy terapia ogólna jest w Twoim przypadku zasadna.
Najczęściej zadawane pytania
Czy upadacytynib wyleczy bielactwo na stałe?
Badania tego nie wykazały. Lek pomagał części pacjentów odzyskać pigment, ale po 48 tygodniach dużą poprawę osiągnęła mniejszość leczonych. Nie wiadomo też, jak skóra zachowuje się po odstawieniu leku.
Kto może być leczony upadacytynibem z powodu bielactwa?
W Unii Europejskiej lek jest zatwierdzony dla osób od 12. roku życia z bielactwem niesegmentowym, które kwalifikują się do leczenia ogólnego. To lek na receptę, więc o jego zastosowaniu decyduje lekarz. Ocena obejmuje m.in. stan zdrowia i możliwe przeciwwskazania.
Po jakim czasie widać efekty leczenia?
W badaniach główną ocenę wykonano po 48 tygodniach, a u osób kontynuujących leczenie poprawa rosła jeszcze do 76. tygodnia. Twarz odzyskiwała barwnik szybciej niż reszta ciała. Trzeba więc nastawić się na wiele miesięcy terapii.
Jakie działania niepożądane zgłaszano w badaniach?
Najczęściej były to infekcje górnych dróg oddechowych, trądzik, zapalenie nosa i gardła oraz bóle głowy. U około 2% leczonych wystąpił półpasiec, a w unijnej charakterystyce leku wskazano częstsze podwyższenie cholesterolu. Ryzyko w konkretnym przypadku warto omówić z dermatologiem.
Czy przy bielactwie trzeba szczególnie chronić skórę przed słońcem?
Tak, odbarwione plamy nie mają ochronnego barwnika i łatwiej ulegają oparzeniom słonecznym. Zaleca się kremy z wysokim filtrem SPF i ostrożność na słońcu. Dotyczy to wszystkich osób z bielactwem, niezależnie od leczenia.



